1. Programın Tanımı
Bakanlığımızın Genç AR-GE faaliyetleri kapsamında İnovasyon Merkezimiz tarafından yürütülecek Genç AR-GE Fikir Maratonları Serisi, lise öğrencilerinin farklı temalarda düzenlenecek fikir maratonlarıyla fikir üretme → proje tasarlama → yarışma/hibe başvurusuna dönüştürme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen bir programdır.
Program; öğrencilerin geliştirdiği fikirleri “girişim/startup” projesi ile aynı zamanda TÜBİTAK 2204-A Bilimsel Araştırma Projeleri ve TEKNOFEST gibi ulusal yarışmalara uygun proje formatlarına dönüştürmelerini destekleyecek şekilde yapılandırılmıştır. Süreç; mentör/jüri desteği, mini kuluçka (proje sprinti) ve dijital takip sistemi ile yürütülür.
2. Programın Amaçları
- Öğrencilerin sorun belirleme, araştırma tasarlama, çözüm geliştirme ve proje planlama becerilerini güçlendirmek
- Fikirleri “ham öneri” düzeyinden çıkarıp proje önerisi, prototip/pilot planı düzeyine getirmek
- Öğrencileri girişimcilik programları ile TÜBİTAK 2204 ve TEKNOFEST gibi proje yarışma programı süreçlerine hazırlamak (problem–amaç–yöntem–çıktı–takvim–risk–etik)
- Uygun fikirleri; üniversite teknoloji transfer ofisleri, teknopark, kalkınma ajansı vb. paydaşlarla destek mekanizmalarına yönlendirmek
- Yıl içinde hangi fikirlerin hangi aşamaya geçtiğini dijital olarak izlemek (fikir → geliştirme → prototip → pilot → yarışma başvurusu)
3. Tema Fikir Maratonu Çağrısı
Üçüncü Tema: “Dijital Dünyada Saygı, Güven ve Empati”
Dijital zorbalık, bireylerin dijital ortamlar üzerinden rahatsız edilmesi, dışlanması, küçük düşürülmesi, tehdit edilmesi, izinsiz paylaşım yapılması veya psikolojik baskıya maruz bırakılması gibi davranışları kapsar. Özellikle öğrenciler arasında sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları, oyun platformları ve çevrim içi gruplar üzerinden yaşanabilen bu durum; öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu, okul başarısını, sosyal ilişkilerini ve güven duygusunu olumsuz etkileyebilmektedir.
Bu fikir maratonunda öğrencilerden; dijital zorbalığın önlenmesi, fark edilmesi, bildirilmesi, mağdurların desteklenmesi ve güvenli dijital iletişim kültürünün geliştirilmesine yönelik yenilikçi, uygulanabilir ve öğrenci odaklı çözüm fikirleri geliştirmeleri beklenmektedir.
Öğrencilerden Beklenen Görev
Takımlardan aşağıdaki sorulardan hareketle bir problem alanı seçmeleri ve bu probleme yönelik çözüm geliştirmeleri beklenir:
Mağdur öğrencilerin kendilerini güvende hissederek başvurabileceği bir mekanizma nasıl tasarlanabilir?
Dijital zorbalık öğrenciler arasında en çok hangi durumlarda ortaya çıkıyor?
Öğrenciler dijital zorbalığa maruz kaldıklarında neden yardım istemekte zorlanıyor?
Okullar dijital zorbalığı erken fark etmek için nasıl bir sistem kurabilir?
Akran desteği dijital zorbalığın önlenmesinde nasıl kullanılabilir?
Dijital ortamda empati, saygı ve güven kültürü nasıl geliştirilebilir?
Örnek problem alanları (seçmeli):
- 1) Dijital zorbalığı fark etme
- Öğrenciler dijital zorbalığı her zaman doğru tanımlayamayabilir. Şaka, eleştiri, dışlama ve zorbalık arasındaki fark belirsiz olabilir.
- 2) Güvenli bildirim sistemi
- Zorbalığa maruz kalan öğrenciler, “şikâyetçi görünmekten”, arkadaşlarını kaybetmekten veya daha fazla hedef olmaktan çekinebilir.
- 3) Akran desteği
- Öğrenciler çoğu zaman önce arkadaşlarına anlatır. Bu nedenle akranların doğru tepki vermesi ve yönlendirme yapması önemlidir.
- 4) Dijital nezaket ve empati kültürü
- Zorbalık sadece mağdurla ilgili değil, okulun dijital iletişim kültürüyle de ilgilidir.
- 5) Oyun ve grup sohbetlerinde zorbalık
- Çevrim içi oyunlarda, sınıf gruplarında veya özel mesajlaşma alanlarında dışlama, hakaret ve baskı görülebilir.
- 6) İzinsiz fotoğraf/video paylaşımı
- Öğrencilerin rızası olmadan görüntü, ses, ekran görüntüsü veya özel mesaj paylaşılması önemli bir sorundur.
- 7) Seyirci kalan öğrencilerin rolü
- Dijital zorbalıkta sadece zorba ve mağdur yoktur; izleyen, gülen, paylaşan veya sessiz kalan öğrenciler de sürecin parçasıdır.
- 8) Velilerin ve öğretmenlerin erken farkındalığı
- Aileler ve öğretmenler dijital zorbalığı geç fark edebilir. Öğrencinin davranış değişiklikleri, okul içi gözlem ve güvenli iletişim önemlidir.
4. Fikir Maratonu Takvimi
- Etkinlik Tarihi: 16.06.2026
- Etkinlik Saati: 09.30 – 15.30
- Etkinlik Yeri: Bursa İl MEM İnovasyon Merkezi – IşıktepeOSB Mh. Arıtma Cd. No:22 (BEBKA Binası) Nilüfer/BURSA
5. Katılım Şartları ve Kurallar
- Hedef kitle: Lise öğrencileri (9–12. sınıflar)
- Takım yapısı: Takımlar en az 2 en çok 5 öğrenciden oluşur. Bir danışman öğretmen ile başvuru yapmak zorunludur.
- Başvurunun belirlenen kontenjandan fazla olması durumunda her okuldan bir takım katılabilecektir.
- Öğrencilerin “Veli İzin Belgeleri” etkinlik öncesi alınmalı ve okul tarafından muhafaza edilmelidir.
- Etkinlik ve program kuralları gereği, başvurulan fikirlerin hak sahipliği öğrenci takımına aittir; süreçteki paydaşlar gizlilik ve etik ilkelere uymakla yükümlüdür. Program yürütücüsü; programın tanıtımı ve raporlanması amacıyla, takım adına atıf yapmak kaydıyla proje özetlerini kullanabilir. Bunun dışındaki kullanım ve paylaşım, ilgili tarafların yazılı onayına tabidir.
- Fikir Maratonu etkinlik sürecinde dijital sistem kullanılacağından, takımın en az bir üyesinin bilgisayar ile erişim sağlayabilmesi beklenir ve her takım bir bilgisayar getirmelidir.
- Etkinlik sürecinde tüm katılımcıların saygılı bir iletişim dili kullanması zorunludur. Ayrımcılık, hakaret, tehdit, zorbalık, aşağılayıcı ifade ve benzeri davranışlar kesinlikle kabul edilmez.
- Başvurulan fikir/proje önerisinin başvuru sahibi takım tarafından geliştirilmesi esastır. Başka çalışmaların doğrudan kopyalanması, intihal ve yanıltıcı beyan tespit edilmesi durumunda başvuru değerlendirmeye alınmaz veya süreçten çıkarılabilir. İlham alınması halinde uygun şekilde kaynak belirtilmesi önerilir.
- Katılımcılar; kendi takımları dışındaki takım içeriklerini izinsiz şekilde kaydedemez, paylaşamaz ve üçüncü kişilerle aktaramaz (ekran görüntüsü, kayıt, sosyal medya paylaşımı vb.). Etkinlik sürecine ilişkin paylaşımlar, yürütücünün belirlediği çerçeveye uygun şekilde yapılır.
- Mentörler, takımlara çözüm sunmak yerine rehberlik eder; yönlendirme ve geri bildirim, takımın düşünme sürecini desteklemek amacı taşır. Nihai karar ve içerik sorumluluğu takıma aittir.
- Yasa dışı faaliyet, şiddet, nefret söylemi, hak ihlali veya kamu düzeni ve güvenliğini zedeleyici içerikler değerlendirmeye alınmaz.
- Takımların etkinlik akışına, süre sınırlamalarına ve sunum kurallarına uyması zorunludur.
- Organizasyon; başvuruları kabul/reddetme, etkinlik akışında düzenleme yapma ve süreç adımlarını belirleme yetkisine sahiptir. Kurallara aykırı durumlarda başvuru iptal edilebilir veya takım programdan çıkarılabilir.
6. Programın Aşamaları
Genç Ar-Ge Fikir Maratonları Serisi, öğrencilerin fikirlerini sistemli biçimde geliştirerek somut proje çıktısına dönüştürmesini hedefleyen çok aşamalı bir programdır. Program süreci aşağıdaki aşamalardan oluşur:
A) Duyuru ve Başvuru
Program takvimi ve başvuru koşulları ilan edilir. Takımlar, web sayfasında yer alan kısa başvuru formu üzerinden başvurularını gerçekleştirir. Başvuruların ardından katılımcı listesi ve süreç bilgilendirmeleri paylaşılır.
B) Etkinlik Öncesi Okul Hazırlık Süreci
Başvurusu kabul edilen takımlar, etkinlik gününden önce okul ortamında kısa bir hazırlık çalışması yürütür. Bu süreçte takımlar:
- Tema kapsamında bir problem alanı belirler,
- Hedef kitleyi tanımlar,
- Problemi destekleyecek temel gözlem/mini araştırma notlarını oluşturur.
C) Fikir Maratonu (İdeathon) Etkinliği
Takımlar, belirlenen tarihte gerçekleştirilen fikir maratonu etkinliğine katılır. Etkinlik sürecinde:
- Problem tanımı netleştirilir,
- Çözüm alternatifleri geliştirilir ve seçilir,
- Dijital platformda yer alan proje kanvası doldurulur,
- Takım kısa sunum gerçekleştirir,
- Mentör ve jüri geri bildirimi alınır.
D) Proje Yönünün Belirlenmesi
Fikir maratonu sonunda her takımın çalışması mentör/jüri geri bildirimi doğrultusunda aşağıdaki proje yollarından birine yönlendirilebilir:
- Girişim/Startup Projesi
- TÜBİTAK 2204 Bilimsel Araştırma Projesi
- TEKNOFEST / Teknoloji Yarışmaları Projesi
- Diğer Proje Hibe Başvuru Programları
Bu aşamada her takım için takip edilecek yol ve bir sonraki adımlar belirlenir.
E) Mini Kuluçka (Proje Geliştirme Sprinti)
Fikir maratonu sonunda “geliştirmeye değer” bulunan takımlar, belirli bir süre boyunca (genellikle 4–6 hafta) mini kuluçka sürecine alınır. Bu süreçte takımlar:
- Mentörlük oturumlarına katılır,
- Kanvaslarını revize eder,
- Seçilen proje yoluna uygun şekilde proje planı/prototip/araştırma yöntemi/pilot taslağı gibi somut çıktılar üretir.
Tüm gelişim adımları dijital platform üzerinden izlenir ve kayıt altına alınır.
F) Sunum ve Desteklere Yönlendirme
Dönem sonunda uygun projeler, yürütücü kurum tarafından planlanan sunum oturumlarında (Demo Day/Konsorsiyum görüşmeleri vb.) ilgili paydaşlara sunulabilir. Uygun görülen çalışmalar:
- Üniversite teknoloji transfer ofisleri, teknopark, kuluçka merkezleri, kalkınma ajansları ve benzeri destek mekanizmalarına yönlendirilebilir,
- Ulusal yarışma ve proje başvuru süreçlerine hazırlanabilir.
G) İzleme ve Raporlama
Program kapsamında geliştirilen fikir ve projeler; “fikir – geliştirme – prototip/pilot – başvuru” gibi aşamalar üzerinden dijital platformda takip edilir. Program çıktıları dönemsel olarak raporlanır.
7. Gün Sonunda Öğrenciler Ne Kazanacak?
Etkinlik sonunda her takım:
- Dijital Proje Kanvası (doldurulmuş ve kayıtlı)
- Mentör ve jüri geri bildirimi (yazılı/sözlü)
- 2–3 dakikalık sunum deneyimi
- Sürdürülebilir tarım fikrinin hangi yolda ilerleyeceğine dair Proje Yol Haritası:
- Girişim/startup projesi iş fikri kanvası veya
- TÜBİTAK 2204 araştırma sorusu–yöntem–veri planı taslağı veya
- TEKNOFEST prototip/pilot geliştirme planı veya
- Okul/yerel ölçekte uygulanabilir sosyal etki pilot planı
- Geliştirmeye değer bulunan takımlar için: Mini Kuluçka daveti ve mentorluk takvimi
Bu sayede öğrenciler yalnızca fikir üretmekle kalmayacak; alanındaki fikirlerini ulusal yarışma/proje başvurularına uygun çıktılara dönüştürme becerisi kazanacaktır.
